Kinh nghiệm làm khóa luận tốt nghiệp...

...... tại Thương, cơ sở số hai.


Có rất nhiều bạn hỏi tôi (dĩ nhiên là không phải sinh viên trường Thương rồi), rằng là chuyện bảo vệ khóa luận ở trường như thế nào? Chắc là phải dữ dội lắm mới được lựa chọn làm khóa luận. Tôi cười hắc hắc, nói trời đất cơi không có chuyện đó đâu. Làm khóa luận ở trường Thương dễ như ăn gỏi, chỉ cần trên bảy phẩy, không thi lại quá hai môn thuộc khối kiến thức chuyên ngành (nghĩa là trong năm ba + năm tư đừng để bị dính chưởng á), là cứ phây phây nằm yên ổn trong danh sách làm khóa luận của trường. Tình hình khóa học của tôi, đâu chừng bảy trăm mấy bạn, thì đã có gần năm trăm sinh viên làm khóa luận rồi, số lượng cực nhiều!

Ở bài viết này, tôi sẽ chia sẻ một vài điều, mà bản thân đã kinh qua trong mùa bảo vệ khóa luận của mình, vừa rồi! Bởi thực tế, thời điểm tôi chuẩn bị bảo vệ khóa luận, tôi điên cuồng tìm kiếm các bài viết, blog của các anh chị trường Thương, từ cơ sở một đến cơ sở hai, mà cái tìm thấy được, lại cơ hồ không sử dụng được, hoặc giả nếu có, lại không giúp ích gì nhiều nhặng cho lắm. Bài viết này, chính vì thế, dành tặng lại cho các bạn khóa sau tôi, nếu các bạn, tìm được và cũng chuẩn bị bảo vệ khóa luận - như tôi! Các đồng chí khác - đã bảo vệ khóa luận ở trường Thương rồi - nếu thấy có gì sai sót thì vui lòng im lặng luôn. Nói chung trải nghiệm của tôi, cực kỳ mang tính chủ quan, mà hễ là chủ quan, thì dĩ nhiên, không phải lúc nào cũng trúng! Tôi đã trải qua, và nói chung, cảm thấy những điều này đối với tôi nó là như vậy! Ai phản đối, thôi kệ!

Bắt đầu hỉ!

1. Về điều kiện bảo vệ khóa luận:

Như đã nói rồi, chỉ cần trên bảy phẩy tính đến học kỳ thứ bảy, không thi lại quá hai môn chuyên ngành - nghĩa là trong năm ba + học kỳ một năm tư, các bạn tuyệt đối không nên để rớt quá hai môn! Với sinh viên Thương, trên bảy chấm là chuyện hết sức bình thường, và xu hướng là các năm sau điểm trung bình tích lũy càng cao! Điều lăn tăn ở đây là việc thi lại! Nói chung năm ba + năm tư có khá nhiều môn bấp bênh, ngành Kinh tế đối ngoại thì những môn có nguy cơ cao nhất lại thuộc về khối các môn tự chọn (Thuế, Hải quan, Đàm phán...), một số môn khác cũng nguy cơ cực cao là: Kế toán, Kinh tế công. Nhưng nói chung, chỉ cần đừng tệ quá, sẽ không bị rớt. Cơ hội để bạn bảo vệ khóa luận đối với một sinh viên Thương bình bình thường thường là 95%.

Ngoài hai điều kiện tiên quyết trên, còn một số lăn tăn khác ví dụ như là không bị hạnh kiểm xấu, không bị dính pháp luật này nọ! Mấy điều này, làm sinh viên Thương ai lại để dính vô trời. Yên tâm ha. Còn điểm lưu ý nữa, đó là nhiều bạn có thắc mắc nếu như ở học kỳ cuối, mà lỡ bị rớt, thì sao? Khóa của tôi (K46) thì trừ môn cuối cùng ra - do thi trễ nhất, nên ai bị rớt thì do thi lại + biết điểm trễ so với thời điểm công bố danh sách làm khóa luận, cho nên không được bảo vệ. Còn lại, dù bạn có bị rớt môn nào đó, mà nhà trường xếp lịch thi lại cho bạn gỡ điểm và trước thời điểm công bố danh sách (thường là trước, nên bạn lại yên tâm, cơ hội để làm khóa luận là đến 95% cơ mà!). Các khóa sau tôi, nghe bảo học theo tín chỉ, không có vụ thi lại, mà là học lại. Thế nên chú ý, có thể rớt môn nào, là toi luôn! Chờ đến học kỳ sau, học trả nợ môn, cơ hội làm khóa luận, đơn giản là tan tành!

2. Giữa bảo vệ khóa luận với thi tốt nghiệp - Nên chọn cái nào?

Cá nhân tôi thì tôi chọn bảo vệ khóa luận, dù rằng:

+ Bảo vệ khóa luận ở Thương, nguy cơ rớt tương đương với thi tốt nghiệp.
+ Bảo vệ khóa luận không có nghĩa bạn là giỏi hơn thi tốt nghiệp! Đơn giản là điều kiện làm khóa luận quá dễ, đến 95% lận mà!
+ Bảo vệ khóa luận là một hành trình tâm lý cực mệt mỏi, kéo dài từ tháng 12 năm trước cho đến tháng sáu năm sau! Nếu thi tốt nghiệp, thời gian mệt mỏi chỉ kéo dài trong 10 tuần đi thực tập và hai tuần ôn + thi tốt nghiệp, thế thôi!

Tuy nhiên, bảo vệ khóa luận = đi thực tập + thi tốt nghiệp! Nói chung tính tôi lười biếng, không khoái vụ đi thực tập (thường là không có lương + liên quan đến chuyên ngành mình học, mà tôi đã nói, tôi không thích theo chuyên ngành của mình! Ref: Một cuộc phỏng vấn!). Bảo vệ khóa luận thì không yêu cầu đi thực tập, nhưng nói chung, nếu đề tài của bạn làm liên quan hoặc cần khảo sát trực tiếp ở một đơn vị nào đó, thì bạn cần phải có mối quan hệ hoặc đi thực tập mới có thể hoàn thành bài được. Nói như vậy để các bạn hiểu rõ, thi tốt nghiệp thì phải dính liền với đi thực tập và viết báo cáo dài 40 trang, rồi sau đó thi tốt nghiệp - tỉ lệ đậu lên đến 99.9%, nhưng điểm thấp (thi 50 người, 80% là từ 5 - 6đ, 20% còn lại: 7 - 9đ, đặc biệt, 9 rất hiếm!).

Làm khóa luận, nói chung cơ hội điểm cao sẽ nhiều hơn, phổ điểm trung bình từ 7 - 9đ, 10đ cũng có (khóa tôi được một bạn!). Những năm sau không biết thế nào, nhưng tình hình làm khóa luận khóa K44 (trước tôi hai khóa), rớt như sung, thi tốt nghiệp lợi hơn rất rất nhiều! Nói chung, về chuyện điểm số, thì rõ ràng làm khóa luận điểm cao hơn, nhưng không phải không có rớt. Tôi sẽ có một vài lưu ý dành cho các bạn, trong phần kinh nghiệm bảo vệ khóa luận, để hạn chế chuyện rớt!

Về cơ hội nghề nghiệp giữa làm khóa luận với thi tốt nghiệp! Như thế này, nếu bạn muốn học lên thạc sĩ, đi du học thì nhất nhất định định phải làm khóa luận, khỏi lăn tăn chi cho mất công. Nếu bạn chỉ muốn yên ổn đi làm, ra trường, cưới vợ sinh con, không hảo điểm cao, thi tốt nghiệp cho nó an lành hạnh phúc, không bị vướng bận những việc lắt nhắt cực kỳ mệt mỏi kéo dài phát sinh trong quá trình làm khóa luận! Khi đi xin việc, thiệt sự ra, ít khi nhà tuyển dụng hỏi han đến khóa luận của bạn, họ chẳng quan tâm bạn thi tốt nghiệp hay làm khóa luận đâu! Mỗi trường mỗi khác mà!

3. Quá trình làm khóa luận

Đây đây, nếu đã quyết định làm khóa luận, thì bạn sẽ phải chịu một khoảng thời gian cực dài ăn nằm với quyết định của mình. Với tôi, do không đặt yêu cầu cao, chỉ hảo qua là được nên khóa luận không hề đầu tư, tham khảo là chủ yếu, và bịa cũng là một phương pháp nghiên cứu của mình. Nói chung, chất lượng giáo dục, rõ ràng là một vấn đề cần phải nói tới trong quá trình làm luận văn như thế này! Nhưng biết sao được, tự người làm ra mà!

Đầu tiên thì phải chọn đề tài. Nhiều bạn lo xa, dành não đặng suy nghĩ ra một đề tài hay hay ho ho dành làm của riêng, nhưng thực tế thì, mỗi năm nhà trường đều sẽ soạn ra một bộ đề tài, dư sức cho cả khóa cùng làm, không cần thiết bạn phải tốn công suy nghĩ, nếu đề tài hay, bạn đủ sức làm thì không nói, nếu đề tài tầm phào, vớ vẩn, thì thôi, thà chọn đại lô đề tài nhà trường đề xuất rồi tập trung vô làm cho nó lành. Đừng tốn thời gian và cũng đừng lo lắng lung tung!

Đề tài thì không thiếu, nhưng vấn đề cực quan trọng là bạn phải chọn giáo viên hướng dẫn. Cái này quan trọng lắm nhé, vì nó sẽ đi theo bạn mãi mãi cho đến khi bạn chết mới thôi, trước mắt thì trên cái bìa khóa luận của bạn sau này, sẽ luôn song hành tên giáo viên hướng dẫn mà. Như thế này, ban đầu bạn sẽ tự chọn tự đăng ký tên đề tài và giáo viên hướng dẫn, nghĩa là, bạn chủ động tất. Nên chọn giáo viên có cùng chuyên môn với đề tài của bạn, sẽ dễ dàng đắc đích hơn. Ví dụ, nếu đề tài liên quan đến đầu tư chọn cô dạy Đầu tư, nếu đề tài Thanh toán, ngân hàng - chọn cô Thanh toán. Biết sao không, nếu chọn lạng quạng, thầy cô không đúng chuyên ngành, là bị cho ra rìa! Số phận của bạn, sẽ bị di dời sang những giáo viên không được sinh viên đề nghị, và thường thì các bạn cũng biết, phải có vụ này vụ kia, mới không được hảo sinh viên. Nói chung, bạn sẽ được quyền chọn giáo viên, và điểm bạn cao hay thấp, một phần cũng từ đó mà quyết định, ai khôn chọn người tài, điểm sẽ dễ cao, cà lơ phất phơ chọn bậy chọn bạ hoặc không biết chọn ai bị người ta đưa đưa đẩy đẩy thì khổ thân tự mình gánh lấy, trách ai sao được!

Một số bí quyết truyền tụng rằng là: nếu như bạn chọn giáo viên khó, có máu mặt trong trường, kiểu như về mặt kinh nghiệm, học hàm, học vị á! Thì ra hội đồng, cũng được hội đồng dòm tên giáo viên mà nể mặt sinh viên, có đàn áp nó cũng chừa đường lui! Thêm nữa, thường các vị ngồi hội đồng khó chịu, thì lúc ra bảo vệ, cũng tránh đụng phải các vị ấy, nên cơ hội gặp hội đồng dễ nhiều hơn một tí. Ngoài ra, lưu truyền một ngịch lý là, các giảng viên trẻ, lại đích là những giáo viên hướng dẫn cực kỳ nhiệt tình, cực kỳ tỉ mỉ, rơi vào tay các cô, thầy ấy, được chăm sóc kỹ càng luôn, không sợ bị rớt. Tuy nhiên, có một vấn đề đặt ra là, có tiêu cực hay không? Cái này cũng giống y chang vụ Hải quan mình thôi, có cung có cầu! Bạn nào không thích (giống tôi), hoặc không có điều kiện, tốt nhất nên chọn các thầy cô hiền lành nhiệt tình, để tránh trường hợp ai sao ta vậy, thần hồn nát thần tính mà tự mình nạp mạng nhé!

Sau khi chọn đề tài, chọn giáo viên, thì chờ đến khi nhà trường ra danh sách cuối cùng,m chính thức. Thời điểm đó cũng vào cuối tháng 1, đầu tháng 2. Thực tế là tôi khi chọn giáo viên cũng theo cảm tính, không suy nghĩ nhiều lắm, đề tài lại càng khủng khiếp, nhắm mắt chọn đại, nhưng cũng mang nặng cảm tính rất rất nhiều. Cũng may ăn chay niệm Phật, trời thương tình cho qua hết, nên cũng gọi là hảo kết quả đó nha!

Khi có danh sách rồi, việc cần làm là phải tập hợp được nhóm sinh viên chung giáo viên hướng dẫn với bạn! Việc này cũng dễ, cứ quăng lên hộp thư chung của các lớp kêu gọi, cứ gọi là tra tấn bom mail ấy! Thường mỗi nhóm sẽ có một đồng chí rất năng nổ, đồng chí đó sẽ được/ tự phong làm nhóm trưởng, chịu trách nhiệm liên lạc chung giữa nhóm với giáo viên. Lợi ích của người làm nhóm trưởng: he he, bạn sẽ được giáo viên hướng dẫn cho nhận xét tốt, nhận xét này ít nhiều ảnh hưởng đến điểm số của bạn khi hội đồng chấm khóa luận, tin nội bộ, không được tranh giành à!

Điều tối kỵ nhất của sinh viên đó chính là vô đạo đức vào không biết chuyện. Điều này dù là sinh viên Thương, cũng mắc phải! (ô hay, nói đến đạo đức, thì dù là ông quan ông nghè gì, thì cũng chưa chắc đã có à, đạo đức mà, người giỏi mà không biết chuyện, biết phép đối nhơn, có mà đầy cả thúng!). Thế nên, để tránh trường hợp gây nên những phát sinh không đáng có, cực kỳ không đáng có giữa sinh viên với giáo viên hướng dẫn, các bạn cần đặc biệt chú ý ngôn ngữ cũng như cách thức liên lạc với giáo viên. Không phải bạn muốn làm gì là làm, đặc biệt trong những trường hợp liên lạc với giáo viên không được, tuyệt đối không nên tự tiện liên lạc, mà cần phải thông qua bạn nhóm trưởng, có gì thì thằng nhóm trưởng chịu, bạn vô can. Điều này vừa tạo ấn tượng tốt, vừa thống nhất giữa nhóm với giáo viên hướng dẫn. Khi gặp giáo viên, nhỏ thôi, các bạn cũng nên chú ý mua nước để giáo viên giải khát! Khi hoàn thành các chặng trong quá trình làm luận văn (nộp bản nháp, nộp bản chính thức cho hội đồng, bảo vệ xong, hoàn thành khóa luận) thì phải gọi điện, nhắn tin, đặc biệt là nhóm trưởng nên đại diện nhóm gởi mail cám ơn giáo viên, bảo vệ xong thì nên nhắn tin đồng thời tổng kết điểm cả nhóm để thầy cô có thể theo dõi được kết quả của nhóm. Hành động nhỏ nhưng rõ ràng chứng minh, bạn là người có thể làm việc lớn được hay không đấy!

Thông thường, giáo viên nếu có kinh nghiệm giảng dạy trên 5 năm, sẽ hướng dẫn khoảng 20 bạn, làm thành một nhóm. Các giảng viên vừa có bằng thạc sĩ, sẽ hướng dẫn nhóm khoảng 5 bạn, nhiều nhất có thể lên đến 30 bạn. Nói chung, số lượng thành viên trong một nhóm không ảnh hưởng nhiều lắm, chủ yếu là bạn có làm tốt bài của mình hay không, đừng tưởng bở chuyện đông như thế này làm sao thầy cô hướng dẫn nhiệt tình được, hoặc ít quá chắc là cô sẽ hướng dẫn kỹ càng đến tận răng. Mơ hồ! Nhiệt tình hay không thì dù cho có đông đúc sinh viên cỡ nào, thầy cô cũng sẽ quản lý được, kinh nghiệm nghề nghiệp mà. Còn đã không mặn mà, dù có một bạn, thầy cô cũng sẽ sẵn sàng cho đồng ý tha hồ ngậm kẹo mà đợi ngày công thành chánh quả. Vậy đó!

(Còn tiếp!)

Một cuộc phỏng vấn!

Tôi đi phỏng vấn cho rất nhiều công ty, tất cả đều không hề liên quan đến chuyên ngành chính của tôi ở trường: Kinh tế đối ngoại (trừ lần đi phỏng vấn xin chân kiến tập hồi cuối năm ba). Điều đó đặt tôi vào một tình huống khá là khó sử: chọn lựa giữa ngành nghề mà mình có chuyên môn, có bằng cấp hay làm một việc mà mình đam mê, có hứng thú để lâu dài theo đuổi! Tôi vừa trải qua một cuộc phỏng vấn cực kỳ thú vị, mà dù rằng kết quả có đậu, hoặc rớt hoàn toàn phụ thuộc vào sự lựa chọn của bản thân tôi!

Tôi nộp đơn vào một công ty kinh doanh theo kiểu Nhà nước, lớn, bự... nhưng là công ty của Nhà nước, vị trí nhân viên nhập khẩu, hoàn toàn phù hợp với chuyên ngành học của mình! Vừa gởi hồ sơ, ngay lập tức được gọi đi phỏng vấn vào hai ngày sau. Kẹp giữa là ngày tôi bảo vệ khóa luận tốt nghiệp, họ bảo tôi khi đi nhớ đem theo một bộ hồ sơ hoàn chỉnh. Dồn nhiều sức cho buổi bảo vệ quá, rốt cuộc khi đi tôi chả nhớ rằng mình cần phải tạo thiện cảm tốt bằng việc tuân thủ những đòi hỏi ban đầu phía nhà tuyển dụng. Có lẽ do vị trí không hoàn toàn hấp dẫn và sự mệt mỏi kéo dài từ khóa luận tốt nghiệp làm cho tôi không chuẩn bị gì cho cuộc phỏng vấn. Tôi đề nghị đổi lại thời gian sớm hơn một chút - vào ngay đúng ngọ, và kết quả là tôi đeo lên mình bộ mặt quạu quọ nhất của những ngày hè Sài Gòn nắng mưa thất thường đến công ty. Tôi đe nẹt bác bảo vệ bằng những lời rành rọt chẳng có chút nào sợ hãi khi bị đối xử như một người lơ tơ mơ. Ông bác bảo tôi kiếm ai, tôi bảo tôi đi phỏng vấn và tôi không nhớ tên của người bên nhân sự đã hẹn tôi. Bác bảo tôi hôm nay nhân sự không thông báo về việc này và tôi đốp lại bằng việc thản nhiên trả lời đó là chuyện của nhân sự, tôi không quan tâm! Sau màn đốp chát thiếu thiện chí đó, tôi thản nhiên bay vô salon ở phòng khách và ngồi chờ, không thèm để mắt đến bác bảo vệ ấy nữa. Tính tôi là vậy, bực lên rồi thì bất chấp mọi thứ, ai đứng gần sẽ dễ bị trúng chưởng! Một buổi trưa nóng nảy!

Ngồi chưa đầy hai phút thì có nhân viên nhân sự xuống dắt tôi lên phòng phỏng vấn, căn phòng nhỏ, nóng. Chị rót trà nóng cho tôi, thứ trà nóng trong cái không khí nóng nực như thế này, tâm trạng lại thêm phần bất ổn. Giọng chị gái miền Bắc thân thiện bảo em uống trà chờ xí, cho bớt run. Tôi cười thầm trong bụng, run cái gì, cảm giác đi phỏng vấn tôi kinh qua hơn hai chục lần, chả có gì gọi là run cả, chỉ có bực bội và nực nội thôi! Đợi chị đi ra, tôi tự tiện với lấy cái điều khiển bật máy điều hòa, tự nhiên như người Hà Nội - đó là cá tính của tôi!

Đợi chừng năm phút, hai nhân vật sẽ tiến hành tra khảo tôi bước vào: một đồng chí nữ và một đồng chí nam. Đồng chí nữ là nhân viên phòng nhân sự, đồng chí nam là thủ trưởng của phòng ban tôi nộp đơn vào công ty, cả hai đều khá trẻ, trên dưới ba mươi tuổi, nhưng vẻ mặt của đồng chí nam hoàn thiện không có thiện chí, lầm lầm và cực kỳ khó chịu - y chang cái mặt của tôi từ nãy đến giờ.

Thường đi phỏng vấn, tôi diễn kinh khủng, lúc nào cũng tỏ ra thân thiện, dễ thương. Chả hiểu sao hôm nay tôi bực bội, trả lời phỏng vấn nhát gừng. Không bày biện lung tung! Đồng chí nam hỏi tôi là chủ yếu. Sau màn khởi đầu là tự giới thiệu, anh chuyển ngay sang tiếng anh và lại bắt tôi giới thiệu từ đầu. Nóng tiếp tập thứ ba, mắc gì phải cứ nhai đi nhai lại như thế này, anh không chán tôi cũng chán chứ!

Đối đáp qua lại, những câu vô thưởng vô phạt! Tiếng anh của anh khá khó nghe, nói lại nhanh, nuốt từ tùm lum! Tôi phải đôi lần xin lỗi và phải cẩn thận lặp lại câu hỏi của anh để xác định điều anh đang muốn nói. Nhắc lại lần nữa là tôi hoàn toàn không chuẩn bị gì cho cuộc phỏng vấn này, bởi lẽ, sau đó tôi còn có hẹn ở một cuộc phỏng vấn khác - cái mà tôi trông đợi nhiều hơn, cũng là lý do khiến tôi phải dời thời gian phỏng vấn lên đầu giờ trưa như thế này!

Thái độ của anh vô cùng khó chịu, thường những điều tôi nói anh đều cố bật lại, đập cho tôi nát mặt mới đồng ý! Lần đầu tiên tôi đi phỏng vấn mà không khí nóng bỏng như thế này, điều này khiến tôi bớt đi vẻ khó chịu. Dĩ nhiên thôi, người nào nóng hơn tôi, tôi nhịn, dần dần thấy thú vị! Kiểu như một món ăn lạ giữa vô vàn những gương mặt lúc nào cũng dễ thương, hỏi những câu dễ thương và cuối cùng là nói tôi rớt. Tôi thích cách anh bắt bẻ tôi như vậy, đề thấy rằng mình phải dẹp bỏ cái mặt nạ dễ thương ra mà căng óc lắng nghe thứ tiếng anh khó nghe của anh và những lập luận anh bật lại cho tôi! Có lẽ, do không làm về nhân sự nên cách tiếp cận của anh khác! Và tôi thích điều đó!

Thường tôi ích khi uống trà đặc, vì đắng và nóng! Nhưng tách trà được rót mời tôi lúc ban đầu, tôi mỗi lần bị bắt bí và mỗi lần bật lại anh thấy thỏa mãn, đều được tôi bưng lên nhấp một cái! Nhấp nhiều quá đến nỗi tôi phải với tay rót thêm tách nữa, nóng hổi!

Sau những màn đối đáp về tính cách, về kinh nghiệm này nọ! Anh đột nhiên đưa cho tôi một tờ L/C (thư tín dụng) và yêu cầu tôi kiểm tra xem L/C ấy có điểm nào sai sót. Tôi bị bất ngờ, hoàn toàn không nghĩ rằng một cuộc phỏng vấn dành cho người chuẩn bị ra trường như tôi, lại có đề cập đến vấn đề kiểm tra chuyên ngành như thế này! Nhưng dĩ nhiên, tôi là người được cái là khá tự tin, vẫn bình thường nhận lấy tờ L/C và kiểm tra sơ qua một lượt.
Nói sơ qua về tình hình kiến thức chuyên ngành xuất nhập khẩu của tôi một tí! Nói chung những môn chuyên ngành tôi đều được học tập trung ở năm ba, tức hơn một năm về trước. Tôi cũng có nói là từ nào đến giờ tôi toàn nộp đơn và đi phỏng vấn cho các vị trí không phù hợp với chuyên ngành đào tạo của mình. Hơn một năm không dùng đến những kiến thức chuyên ngành, vì thế, tôi cực khó chịu trong việc lục lọi trong trí nhớ ít ỏi của mình những điểm căn bản nhất để có thể thể hiện mình như một ứng viên có năng lực.

Nhưng câu hỏi đã đưa ra, nhiệm vụ của tôi là trả lời. Tôi đưa ra hai điểm mà tôi nghĩ là L/C ấy có khuyết. Anh bảo tôi kiểm tra lại lần nữa, dĩ nhiên, tôi không chắc chắn là câu trả lời của mình có đúng hay không. Nào giờ tôi chưa kiểm tra một tờ L/C nào cả! Thái độ của anh dồn ép, tinh thần tôi cũng đã nóng lên rất nhiều, trà liên tục được nhấp! Sau một hồi căng thẳng, tôi bật lại với anh rằng liệu anh có nghĩ việc kiểm tra L/C là một công việc khó hay không. Anh trả lời là không, và tôi đồng ý đồng thời xí xa xí xồ với anh rằng, đây là việc mà một người có thể chả có kiến thức chuyên ngành cũng có thể làm được, nếu cho họ ngày nào cũng check L/C. Tôi bảo với anh những điều đó với một thái độ cực kỳ láo xược, mặt ngênh lên và tay chân thì khua đủ bốn phía (thói quen của tôi khi nói tiếng anh là như thế, càng khua khoắn, nghĩa là càng bức bách!).

Sau câu nói của tôi, anh rõ ràng thay đổi thái độ, dữ tợn hơn và càng bức ép tôi nhiều hơn. Anh bỏ qua vụ L/C, cùng với nhận xét là, hai lỗi của tôi một cái đúng, cái còn lại anh vả vào mặt tôi một cái chát bằng cách lôi ra từ trong cái L/C chết tiệt ấy chính cái điểm mà tôi cho là thiếu xót. Anh tiếp tục tàn nhẫn hỏi tôi là có hiểu hết cái L/C 5 trang giấy, chữ nhỏ xíu (font 7, Arial), hoàn toàn bằng tiếng anh hay không. Tôi bảo nhiều từ chuyên ngành tôi không biết!

Tiếp đó, anh quăng ra cho tôi một cái hợp đồng, chỉ cho tôi một điều khoản, và bắt tôi dịch sang tiếng Việt! Hồi tưởng lại một tí, đây đúng là chuyên ngành của tôi, học tiếng anh thư tín và ngôn ngữ hợp đồng! Tuy nhiên, cũng đã sáu tháng, nửa năm rồi tôi không hề đụng đến mảng kiến thức đó nữa, và ngay cả khi đang học, thì việc phiên dịch đối với tôi là phải có quyển từ điển kế bên! Vậy nên bây giờ, mang mác sinh viên Ngoại thương mà một điều khoản hợp đồng mà tôi bất giác lớ ngờ, trà trong tách vơi đi một nửa.

Và dĩ nhiên, đã đưa ra thì phải thực hiện, tôi dòm cái điều khoản mà trong lòng sóng to gió lớn, đầu lùng bùng hồi tưởng lại lời vàng ý ngọc của thầy cô tôi đã dạy từ hơn một năm về trước về các thuật ngữ chuyên ngành. Và tôi dịch, cố gắng sử dụng vốn từ tiếng Việt của mình để trôi chảy hóa điều khoản ấy! Cơ bản là tôi hiểu được nội dung, nhưng để làm thỏa mãn đồng chí đang đứng trước mặt là cả một vấn đề, và nhất là đồng chí nữ - không - chuyên - ngành - về - xuất - nhập - khẩu nhân sự ngồi kế bên! Dịch xong, dĩ nhiên là tệ, anh chần chừ một tí rồi đưa tôi tờ giấy, bảo tôi viết ra cho nó dễ nghe một tí, đặc biệt, làm ơn dịch cho đúng!

Tôi đi phỏng vấn rất nhiều, và chưa từng thấy một người phỏng vấn nào kiên nhẫn đàn áp tôi đến mức độ như thế này! Và tôi cực thích những trường hợp thử thách như vậy, chắc có lẽ, tôi thấy rõ anh thực sự nghiêm túc muốn tìm ra được nhân tài để bưng về cho công ty mình, để đào tạo!

Thì tôi viết, bắt đầu sắp xếp lại câu cú cho đàng hoàng. Chưa đầy ba phút sau đã đưa trả lại cho anh, anh không thèm để ý mà chuyển ngay cho chị nhân sự, nhờ chị đánh giá bởi chị là người không có chuyên môn trong vấn đề này, nếu chị hiểu, bài dịch đạt yêu cầu, nếu không, tôi mất điểm. Cũng may, chị hiểu, và tôi thấy anh mỉm cười. Tôi dựa lưng vào ghế, khoái trá đến độ tọng vào họng một ngụm trà kha khá lớn, rõ ràng là đây không hề là một cuộc phỏng vấn dễ dàng!

Cuộc chơi vẫn tiếp tục! Anh đại khái kêu tôi viết một bức thư phàn nàn (Complain letter). Lại tiếp tục là chuyên ngành của mình, tôi bất giác mỉm cười, ha ha, thấy chưa, ai bảo ngày xưa học hành lơ tơ mơ, giờ gặp chuyện thì mới biết thế nào là trời cao đất dày! Thì viết! Tôi nói chung giỏi ứng biến, viết không hay nhưng có thể diễn đạt được nội dung mà mình tự nghĩ ra, tự chế ra! Điểm thi viết của tôi thường lúc nào cũng cao điểm, dù không được xuất sắc về mặt câu cú cũng như ngữ pháp cho lắm.

Năm phút sau, tôi gởi lại bức thư lem nhem dấu xóa bút chì lại cho anh. Lần đầu tiên, từ chối, đẩy bức thư lại cho tôi, bảo kiểm tra lại một lần nữa. Nhận lại, thêm vào vài điểm ngữ pháp quan trọng mà trong lúc loay hoay chẳng để ý, nhấp một ngụm trà, thanh thản. Lần thứ hai, tiếp tục bị trả lại, kèm theo là yêu cầu kiểm tra thực sự kỹ và hoàn thành bức thư. Tôi biết bức thư có lỗ hổng, nhưng thư tín không phải là chuyện đùa, không thể muốn viết là viết, tất cả đều có nguyên tắc, lơ tơ mơ bị đập như chơi. Tôi đưa lại bức thư, không thèm để ý đến lỗi chính tả, ngữ pháp, nhấp ngụm trà, căng thẳng. Lần thứ ba, ông cũng không nhận, chị nhân sự kế bên, lặp lại yêu cầu, em phải hoàn thành bức thư, hãy viết đúng những gì em đã học ở trường. Tôi bực mình, không nhận lại thư nữa, ngụm trà thứ ba không thèm uống, bực dọc bảo: em biết đây là một bức thư không hoàn chỉnh, không hoàn chỉnh ở chỗ nào, nhưng em không rõ mình nên viết cái gì vào chỗ thiếu sót đó, và nếu phải gượng ép viết sai một nguyên tắc nào đó, em thà không viết. Bốn ánh mắt dòm tôi, lạ lùng là không thấy chút nào bực dọc, chỉ thấy ánh mắt họ cười. Tôi thấy có tôi ngạo ngỡ, dở - nhưng - hoàn toàn tự tin vào bản thân mình. Cốt cách cao ngạo nhiều khi khiến tôi sống dở chết dở như thế!

Anh chỉnh sửa bức thư của tôi trong nháy mắt với bảy lỗi. Tôi nhận tất cả, đồng thời cũng chia sẻ thực sự với anh rằng tôi không chuẩn bị gì về kiến thức chuyên ngành cho buổi phỏng vấn này. Từ lúc tôi phản pháo vụ bức thư, rõ ràng không khí buổi phỏng vấn đã chuyển hẳn sang nhẹ nhàng và chia sẻ, không còn những bắc bẻ này nọ nữa.

Thì ra, đồng chí anh kia cũng là đồng môn Ngoại thương, sống trong chăn nên rõ ràng là biết điểm yếu, điểm mạnh của đồng môn hết ráo rồi con gì nữa. Vì thế mà việc tôi bị đập cho tan nát, cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, từ lúc đó trở đi, đã hiểu nhau, đã đánh giá được đối phương, thì việc còn lại chỉ là những chia sẻ về kinh nghiệm cá nhân, kinh nghiệm làm việc. Thoải mái, trà vẫn nhấp nhưng không còn nóng bỏng nữa. Anh chia sẻ với tôi những quan niệm sai lầm của sinh viên Thương khi ra trường, hỏi cặn kẽ định hướng của tôi đối với nghề nghiệp. Chị cung cấp cho tôi các chế độ phúc lợi, lương thưởng đồng thời hỏi tôi mức lương mong đợi, cực kỳ sâu sát trong việc phân biệt giữa lương với thu nhập, rồi thu nhập có thuế hay chưa thuế, nói chung tạo cảm giác rất rất thân mật và hiểu nhau của những người vừa trải qua hoạn nạn thấu chân tình.

Chị không hứa hẹn nhiều, và rõ ràng thấy tôi không hoàn toàn đặt tâm vào công việc này, thì cũng đúng thôi, tôi đến với cuộc hẹn bằng tâm trạng bực bội và mệt mỏi của những ngày dài đắm mình trong khóa luận tốt nghiệp, bằng cái nắng mưa thất thường của trời Sài những ngày hè. Và chị bảo tôi trong tuần sau sẽ liên hệ lại, nhưng chị đề nghị là em nên gọi cho chị, nếu em có nguyện vọng cũng như thắc mắc gì. Có lẽ, chị vẫn chưa bằng lòng với câu trả lời rằng tôi 60% chọn công việc này!

Một cuộc phỏng vấn kéo dài trong 2 giờ đồng hồ, kỷ lục! Khi đến bằng bộ mặt cau có, và bận ra về được thay bằng một nụ cười toét tận mang tai! Cảm thấy vui vì mình có cơ hội nhìn thẳng vào bản thân, được thử thách thực sự theo kiểu đàn áp cho đến giây phút cuối cùng. Đã lâu lắm rồi mới có một cuộc phỏng vấn thú vị đúng nghĩa như vậy. Tâm trạng vui khiến cho cuộc phỏng vấn tiếp theo hóa ra nhạt nhẽo.

Đó là một cuộc phỏng vấn đáng nhớ nhất! Cho đến bây giờ, của tôi!

Đã thành chánh quả!

Không cao lắm, nhưng cũng không thấp lắm!

Bị dập nhưng không hề tơi tả!

Và mệt, đuối vì cuối cùng, cũng có cảm giác lấy được chơn kinh!



Này là đẹp trai, xinh tươi trong ngày bảo vệ khóa luận!



Và bên các đồng chí chung một hội đồng! Các bạn nữ chung hội đồng của mình chả hiểu sao rủ nhau bận áo dài, nhìn đẹp khí thế! (Các hội đồng khác, thường nữ chọn váy các thể loại, hóa ra, bận áo dài nhìn là đẹp nhứt nhứt nhứt!)

Ngay trước giờ G!

Bốn năm trời, chỉ mong đến ngày thoát ra được ... chỗ mà rất rất nhiều người thèm!

Hồi năm nhất

Đơn giản nghĩ là chỉ này nọ qua loa, không cần đầu tư cho chuyện học hành, ăn chơi nhảy múa vui vẻ trước đã! Ngày ra trường, muốn lẹ lẹ nhanh nhanh!

Lên năm hai

Vẫn tềnh tang giữa đường thiên lý! Đường còn dài mà, nên vừa chơi vừa học! Tốt nghiệp hả, lẹ cũng được mà chậm cũng không sao!

Tới năm ba

Trời đất cơi ngoảnh trái một cái, ngoảnh sang phải một cái mà chuyện thi tốt nghiệp, làm luận văn, đi kiến tập đã tới sát bên nách rồi! Hai năm đầu tềnh hênh quá, nên năm ba phải vắt tám cái giò lên cổ, mà chạy! Chạy cũng không nổi nữa rồi! Nhiều lúc hối hận, phải chi cho quay lại một phát, đặng làm lại từ đầu! Trước khổ sau sướng, mà giờ ... Ai biểu lánh nặng tìm nhẹ làm chi! Ngày tốt nghiệp chập chờn trước mắt!

Đụng trần năm tư

Nhiều lúc mắc cười, cứ loay hoay giữa chuyện muốn tốt nghiệp đại cho xong với lại dây dưa níu níu kéo kéo! Chưa có được việc làm ổn định, thế nên cứ mong bám lấy cái sự học đặng làm cái bình phong cho chuyện ăn không ngồi rồi! Thế nên ngày tốt nghiệp trước mặt, mà tai trái bảo nhẹ tênh bước qua, tai phải húng hằng từ từ chờ chờ đợi đợi thêm vài khoảng khắc nữa!

Dù gì thì cũng phải bước qua!

09/06/2011 - Bảo vệ khóa luận tốt nghiệp!

Tổ quốc nhìn từ biển

Tổ quốc nhìn từ biển

Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển
Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa
Ngàn năm trước con theo cha xuống biển
Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa
Đất Tổ quốc khi chập chờn bóng giặc
Các con nằm thao thức phía Trường Sơn
Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả
Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn

Nếu Tổ quốc hôm nay nhìn từ biển
Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng
Sóng lớp lớp đè lên thềm lục địa
Trong hồn người có ngọn sóng nào không

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao quần đảo
Lạc Long cha nay chưa thấy trở về
Lời cha dặn phải giữ từng thước đất
Máu xương này con cháu vẫn nhớ ghi

Đêm trằn trọc nỗi mưa nguồn chớp bể
Thương Lý Sơn đảo khuất giữa mây mù
Thương Cồn Cỏ gối đầu lên sóng dữ
Thương Hòn Mê bão tố phía âm u

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao thương tích
Những đau thương trận mạc đã qua rồi
Bao dáng núi còn mang hình goá phụ
Vọng phu buồn vẫn dỗ trẻ, ru nôi

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao hiểm họa
Đã mười lần giặc đến tự biển Đông
Những ngọn sóng hoá Bạch Đằng cảm tử
Lũ Thoát Hoan bạc tóc khiếp trống đồng

Thương đất nước trên ba ngàn hòn đảo
Suốt ngàn năm bóng giặc vẫn chập chờn
Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy
Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân

Nếu Tổ quốc neo mình đầu sóng cả
Những chàng trai ra đảo đã quên mình
Một sắc chỉ về Hoàng Sa thuở trước *
Còn truyền đời con cháu mãi đinh ninh

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao mất mát
Máu xương kia dằng dặc suốt ngàn đời
Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất
Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi

(Trại viết Văn nghệ Quân đội Hạ Long 4/2009)

Nguyễn Việt Chiến